Cursus VOLZET, inschrijven niet meer mogelijk.
Donderdag 6 november 2025
1. Het maritiem cultureel landschap van de Zwinmonding op 16de-eeuwse kaarten
Dr. Jan Trachet
In 1561 kreeg meester-schilder Pieter Pourbus een opmerkelijke opdracht: breng het Brugse Vrije in kaart. Het resultaat tien jaar later was een monumentale kaart die niet alleen een gedetailleerde topografie van wegen, dorpen, kastelen en molens toont, maar ook het levendig maritiem cultuurlandschap van de Zwinstreek. Opmerkelijk genoeg liep dit project parallel met de bekende stadskaart van Brugge door Marcus Gerards. Waar Gerards focuste op de stad en de omgeving soms idealiseerde, bracht Pourbus het ommeland juist met opvallende precisie in beeld.
In deze lezing ontrafelt Jan Trachet hoe Pourbus’ kaart niet alleen esthetisch verbluft, maar ook topografisch verrassend accuraat blijkt. Wat zeggen vuurbakens, boeien en schorren over toenmalige navigatie, economie en ecologie? En waarom gaf de opdrachtgever voorrang aan landbouw boven bevaarbaarheid? Een fascinerende blik op een landschap in verandering, verteld aan de hand van twee zestiende-eeuwse meesterwerken..
Donderdag 20 november 2025
2. Brugge in 1562 op de kaart van Marcus Gerards
Dhr. Marc Ryckaert
In 1562 vervaardigt schilder en graveur Marcus Gerards in opdracht van het Brugse stadsbestuur een grote kaart van Brugge. Ze is geëtst op tien koperen platen en kan dus in veelvoud afgedrukt worden. Bij samenvoeging van de tien kaartbladen bedraagt de totale afmeting 1 bij 1,78 meter. Naast de kanalen naar zee toont de kaart vooral een zeer gedetailleerd beeld van de stad binnen haar dubbele middeleeuwse omwalling. Niet alleen straten, pleinen en waterlopen, maar ook de gebouwen zijn minutieus weergegeven. Het gaat dan ook om een uniek document en een formidabele informatiebron voor onze kennis van het toenmalige stedelijke landschap van Brugge.
In de lezing wordt dieper ingegaan op enkele aspecten van de kaart: stadspoorten en -muren, waterlopen en bruggen, openbare gebouwen, kerken en kloosters.
Donderdag 27 november 2025
3. Tussen Brugge en de wereld. Het landschap rondom Brugge en de verbinding met de zee op de kaart van Marcus Gerards (1562)
Dhr. Ward Leloup
Het plan van Brugge dat Marcus Gerards in 1562 voltooide, wordt terecht geroemd omwille van zijn kunstige en gedetailleerde weergave van de Brugse binnenstad. Gerards’ kaart toont evenwel meer dan dat. Op het plan is ook een deel van het omliggende landschap afgebeeld, van het directe Brugse ommeland tot de Noordzee.
Bracht Gerards dat ommeland even gedetailleerd in beeld als de binnenstad? Welke gebouwen vinden we buiten de stad terug? En hoe past dit alles in het ruimere ‘narratief’ van de kaart?
In deze lezing werpt historicus Ward Leloup een blik op de kaart voorbij de Brugse stadswallen. Gerards gaf hier een levendig landschap weer, met een aantal indrukwekkende sites en de cruciale verbinding tussen Brugge en de zee. Niet alleen vormt de kaart daardoor een unieke bron voor dit landschap, dat in de tweede helft van de zestiende eeuw grondig zou veranderen, maar deze perifere elementen helpen ook om de kaart in haar totaliteit beter te begrijpen.
Donderdag 4 december 2025
4. Archeologische opgravingen op de site van de Eekhoutabdij
Dhr. Dieter Verwerft
Tijdens de bouw van BRUSK, de nieuwe tentoon-stellingssite in Brugge, voerde Raakvlak een grootschalige archeologische opgraving uit op de voormalige site van de Eekhoutabdij. Wat begon met een landschappelijk onderzoek groeide uit tot een verrassende ont-dekkingstocht doorheen duizend jaar Brugse geschiedenis.
Aan de hand van zeven bijzondere objecten – van een gewapende meerman over de kaart van Marcus Gerard tot een beklijvende graftekst – brengt archeoloog Dieter Verwerft het verleden opnieuw tot leven. Hij vertelt over vergeten waterlopen, een spirituele gemeenschap op een eiland, middeleeuwse rituelen en moderne stadsplanning.
Een lezing over archeologie, maar ook over verhalen, symboliek en de relatie tussen mens en landschap. Met respect voor het verleden en oog voor de toekomst.
Wanneer? Donderdagen 6 – 20 – 27 november en 4 december 2025
(VOLZET) Inschrijven niet meer mogelijk.
Begin? Telkens om 14.30 uur.
Waar? Aula Grootseminarie, Potterierei 72, 8000 Brugge. Bereikbaar met stadsbus 2. Ruime parkeermogelijkheid.
Inschrijven?
Door overschrijving van € 41 (koffie of thee inbegrepen) op de bankrekening van UDL-Brugge, met vermelding:
CBV717 Lid(nr.) … (Naam en voornaam) …
Verantwoordelijk bestuurslid: Johan Bossier, tel. 0473 75 75 05. – brugsvierluik@udlbrugge